در این مقاله میخوانید

MOHAMMAD MEHDI
zaman vaziri
چگونه توجه مثبت به کودک بدهیم؟

جلب توجه کودکان؛ علت رفتارهای جلب توجه و روش صحیح برخورد با آن

نکته استراتژیک: وقتی کودک برای جلب توجه رفتاری آزاردهنده انجام می‌دهد، مهم‌ترین سؤال این نیست که «چطور وادارش کنم این کار را نکند؟» بلکه این است که چرا این رفتار برای او تبدیل به راهی برای دریافت توجه شده است؟ اگر کودک یاد گرفته باشد که با غر زدن، قطع کردن صحبت، شیطنت، فراموش‌کاری عمدی یا تکرار یک رفتار نامناسب سریع‌تر دیده می‌شود، فقط تذکر دادن معمولاً مشکل را حل نمی‌کند. راه‌حل اصلی این است که الگوی توجه در خانه تغییر کند.

بعضی والدین می‌گویند:

«وقتی آرومه هیچ مشکلی نداریم، ولی یک‌دفعه شروع می‌کنه به اذیت کردن.»

یا:

«انگار تا من مشغول کار می‌شم، حتماً باید یه کاری بکنه که من عصبانی بشم.»

یا:

«هزار بار بهش می‌گم این کارو نکن، باز تکرار می‌کنه.»

در چنین موقعیت‌هایی ممکن است بخشی از رفتار کودک به جلب توجه کودکان مربوط باشد.

این موضوع به آن معنا نیست که کودک حتماً آگاهانه نقشه می‌کشد تا والدینش را عصبانی کند. گاهی کودک فقط به‌تدریج یاد گرفته است که بعضی رفتارها با سرعت بیشتری واکنش والد را به همراه دارند.

اگر وقتی آرام است کمتر دیده شود اما هنگام شیطنت، غر زدن، فراموش‌کاری یا ایجاد مزاحمت بلافاصله همه توجه‌ها به سمت او برود، ممکن است نتیجه‌ای ساده بگیرد:

برای دیده شدن، باید کاری انجام دهم که دیگران واکنش نشان دهند.

جلب توجه کودکان چرا اتفاق می‌افتد؟

آیا جلب توجه کودکان با لجبازی یکی است؟

جلب توجه کودکان یعنی چه؟

جلب توجه کودکان زمانی مطرح می‌شود که کودک با یک رفتار تلاش می‌کند توجه دیگران را به سمت خودش جلب کند.

این توجه می‌تواند مثبت باشد، مثل:

  • بازی کردن والد با کودک
  • تحسین شدن
  • شنیده شدن
  • در آغوش گرفته شدن
  • صحبت اختصاصی با پدر یا مادر

اما گاهی کودک از طریق توجه منفی هم به هدفش می‌رسد.

مثلاً:

  • تذکر گرفتن
  • دعوا شنیدن
  • مورد سرزنش قرار گرفتن
  • مجبور کردن والد به بحث طولانی
  • وادار کردن دیگران به دنبال کردن او
  • ایجاد موقعیتی که همه درباره رفتار او صحبت کنند

از نگاه بزرگسال، این توجه مطلوب نیست. اما از نگاه کودک ممکن است همچنان توجه باشد.

به همین دلیل بعضی رفتارهای جلب توجه حتی با وجود تذکرهای فراوان ادامه پیدا می‌کنند.

چرا کودکان دنبال جلب توجه هستند؟

نیاز به توجه و احساس تعلق در کودکان طبیعی است. مشکل از جایی شروع می‌شود که کودک یاد بگیرد بهترین یا سریع‌ترین مسیر برای دریافت توجه، رفتار نامناسب است.

در صفحات منبع این مقاله، یکی از محورهای مهم این است که بعضی کودکان وقتی احساس می‌کنند به اندازه کافی دیده نمی‌شوند، از مسیر توجه منفی وارد می‌شوند.

گاهی کودک احساس می‌کند:

«وقتی خوبم، کسی متوجه من نیست.»

اما وقتی کاری می‌کند که والد را عصبانی کند، ناگهان ارتباط شکل می‌گیرد.

این ارتباط حتی اگر با تذکر و ناراحتی همراه باشد، برای کودک ممکن است بهتر از نادیده گرفته شدن باشد.

توجه منفی چگونه رفتار کودک را تقویت می‌کند؟

فرض کنید کودک در اتاق مشغول بازی است.

مدتی آرام است و کسی چیزی نمی‌گوید.

بعد شروع می‌کند وسیله‌ای را به زمین زدن.

والد فوراً واکنش نشان می‌دهد:

«این کار رو نکن.»

کودک چند دقیقه آرام می‌شود.

بعد دوباره کاری مشابه انجام می‌دهد.

والد این بار با عصبانیت بیشتر وارد می‌شود:

«چند بار باید بگم؟»

در نگاه والد، کودک دارد تذکر می‌گیرد.

اما از نگاه کودک، هر بار بعد از رفتار مشخصی یک اتفاق مهم افتاده است:

والد به او توجه کرده است.

اگر این الگو بارها تکرار شود، ممکن است رفتار تثبیت شود.

این همان نقطه‌ای است که والد با تعجب می‌گوید:

«هرچی بیشتر می‌گم، انگار بیشتر انجامش می‌ده.»

نشانه‌های جلب توجه کودکان چیست؟

همه رفتارهای آزاردهنده به معنی جلب توجه نیستند، اما بعضی نشانه‌ها می‌توانند احتمال آن را بیشتر کنند.

تکرار رفتار بلافاصله بعد از تذکر

کودک رفتاری انجام می‌دهد، شما تذکر می‌دهید، چند دقیقه آرام می‌شود و بعد دوباره همان رفتار را تکرار می‌کند.

این الگو می‌تواند نشان دهد که خودِ واکنش شما برای او مهم بوده است.

رفتار آزاردهنده هنگام مشغول بودن والد

بعضی کودکان دقیقاً زمانی شروع به مزاحمت می‌کنند که مادر یا پدر:

  • با تلفن صحبت می‌کند
  • مهمان دارد
  • مشغول کار است
  • با فرزند دیگر صحبت می‌کند
  • در حال استراحت است

در چنین شرایطی ممکن است کودک تلاش کند دوباره مرکز توجه شود.

قطع کردن مداوم صحبت دیگران

کودک ممکن است مرتب وسط صحبت والدین بپرد.

گاهی حرف مهمی هم ندارد؛ فقط می‌خواهد حضورش دیده شود.

سؤال کردن‌های مکرر

بعضی کودکان سؤال‌هایی را بارها می‌پرسند که جوابشان را می‌دانند.

هدف اصلی همیشه دانستن جواب نیست؛ گاهی ادامه دادن ارتباط اهمیت بیشتری دارد.

فراموش‌کاری تکرارشونده

گاهی فراموش کردن مداوم یک مسئولیت می‌تواند باعث شود والد بارها وارد تعامل شود:

«کیفت رو برداشتی؟»

«مشق‌هات رو نوشتی؟»

«مسواکت رو زدی؟»

اگر کودک توانایی انجام کار را دارد اما دائماً منتظر یادآوری است، ممکن است بخشی از الگو به دریافت توجه مربوط باشد.

البته نباید هر فراموش‌کاری را به جلب توجه نسبت داد. باید الگوی کلی رفتار بررسی شود.

از کجا بفهمیم کودک واقعاً دنبال جلب توجه است؟

یکی از نکات مهم منبع این مقاله، توجه به احساس والد است.

رفتارهایی که هدفشان جلب توجه است معمولاً در والد احساس‌هایی مثل این ایجاد می‌کنند:

  • کلافگی
  • مزاحمت
  • خستگی از تذکرهای مکرر
  • احساس اینکه کودک «ول‌کن نیست»
  • احساس اینکه مدام باید جواب بدهید یا واکنش نشان دهید

این احساس‌ها تشخیص قطعی نیستند، اما می‌توانند سرنخ باشند.

حالا یک مرحله دیگر را هم بررسی کنید:

بعد از توجه شما چه اتفاقی می‌افتد؟

اگر کودک بعد از تذکر یا واکنش شما برای مدت کوتاهی آرام می‌شود، اما بعد دوباره همان رفتار را تکرار می‌کند، احتمال جلب توجه بیشتر می‌شود.

🎯 فرزند شما واقعاً اعتماد‌به‌نفس پایینی دارد یا فقط از اشتباه کردن می‌ترسد؟

بهترین برخورد با کودک جلب توجه‌گر چیست؟

نشانه‌های جلب توجه کودکان چیست؟

جلب توجه کودکان همیشه با شیطنت همراه نیست

یکی از اشتباهات رایج این است که جلب توجه را فقط به جیغ زدن، خرابکاری یا لجبازی نسبت دهیم.

در حالی که بعضی رفتارهای جلب توجه بسیار آرام‌ترند.

برای مثال:

کودک مدام می‌گوید:

«مامان بیا.»

وقتی مادر می‌رود، کار خاصی ندارد.

یا:

«بابا نگاه کن.»

چند دقیقه بعد دوباره:

«بابا دوباره نگاه کن.»

این رفتارها همیشه مشکل نیستند. بسیاری از کودکان به شکل طبیعی دوست دارند دیده شوند.

موضوع زمانی مهم می‌شود که رفتار به شکلی مداوم و فرسایشی ادامه پیدا کند و کودک فقط از طریق ایجاد اختلال بتواند توجه بگیرد.

تفاوت نیاز طبیعی به توجه با جلب توجه مشکل‌ساز

کودک به توجه والد نیاز دارد.

پس هدف این مقاله حذف نیاز کودک به توجه نیست.

تفاوت مهمی وجود دارد بین:

نیاز طبیعی به دیده شدن

و

وابستگی به رفتار نامناسب برای دیده شدن

اگر کودک گاهی از شما می‌خواهد نقاشی‌اش را ببینید یا با او بازی کنید، این بخشی طبیعی از رابطه است.

اما اگر برای اینکه شما به او نگاه کنید مجبور باشد:

  • جیغ بزند
  • حرف دیگران را قطع کند
  • چیزی را خراب کند
  • خواهر یا برادرش را اذیت کند
  • مرتب قانون‌شکنی کند

آن وقت باید الگوی رفتاری را جدی‌تر بررسی کرد.

چرا بعضی کودکان بیشتر دنبال جلب توجه هستند؟

دلایل می‌توانند متفاوت باشند.

یکی از دلایل مهم این است که کودک احساس می‌کند در خانواده کمتر دیده می‌شود.

مثلاً با ورود فرزند جدید، بخشی از توجه والدین به نوزاد منتقل می‌شود.

کودک بزرگ‌تر ممکن است رفتارهایی نشان دهد که قبلاً نداشته است.

در بعضی خانواده‌ها نیز کودک فقط وقتی خطایی انجام می‌دهد توجه زیادی دریافت می‌کند.

گاهی هم والدین به دلیل مشغله زیاد، ناخواسته بیشتر تعاملشان با کودک به دستور دادن و اصلاح رفتار محدود می‌شود:

«این کار رو بکن.»

«اون کار رو نکن.»

«زود باش.»

«جمع کن.»

«درس بخون.»

در چنین شرایطی ممکن است ارتباط مثبت و بدون دستور کمتر شود.

کودک نیز برای ایجاد ارتباط بیشتر از روش‌هایی استفاده کند که سریع‌تر جواب می‌دهند.

نقش تولد فرزند دوم در جلب توجه کودک

در خانواده‌هایی که فرزند دوم متولد می‌شود، تغییر میزان توجه موضوع مهمی است.

کودکی که تا مدتی مرکز توجه خانواده بوده، حالا می‌بیند بخش زیادی از زمان والدین صرف نوزاد می‌شود.

او ممکن است هنوز نتواند احساسش را دقیق بیان کند.

نمی‌گوید:

«من نگرانم که دیگر به اندازه قبل برای شما مهم نباشم.»

در عوض ممکن است:

  • بی‌قراری بیشتری نشان دهد
  • رفتارهای بچگانه‌تر انجام دهد
  • همکاری کمتری داشته باشد
  • مرتب والد را صدا بزند
  • رفتارهایی انجام دهد که واکنش فوری ایجاد کنند

در اینجا فقط تنبیه رفتار ممکن است پیام اصلی کودک را نادیده بگیرد.

والد باید هم برای رفتار نامناسب مرز داشته باشد و هم مطمئن شود کودک هنوز زمان اختصاصی و توجه مثبت دریافت می‌کند.

بزرگ‌ترین اشتباه در برخورد با جلب توجه کودکان چیست؟

یکی از بزرگ‌ترین اشتباه‌ها این است که تمام توجه والد فقط هنگام رفتار نامناسب فعال شود.

کودک آرام بازی می‌کند:

هیچ واکنشی نیست.

اسباب‌بازی‌هایش را جمع می‌کند:

هیچ واکنشی نیست.

خواهرش را اذیت نمی‌کند:

هیچ واکنشی نیست.

اما به محض اینکه کاری خلاف انجام می‌دهد:

همه توجه‌ها به سمت او می‌رود.

در چنین شرایطی کودک چه چیزی یاد می‌گیرد؟

ممکن است یاد بگیرد:

رفتار خوب نامرئی است، رفتار بد دیده می‌شود.

روش صحیح برخورد با جلب توجه کودکان چیست؟

مهم‌ترین اصل این است که الگوی توجه را تغییر دهید.

نه اینکه کودک را نادیده بگیرید، بلکه توجه را بیشتر به رفتار مناسب منتقل کنید.

۱. رفتار خوب را زودتر ببینید

منتظر نباشید کودک حتماً کار بزرگی انجام دهد.

رفتارهای ساده را ببینید.

مثلاً:

«دیدم بدون اینکه بهت بگم، کفشت رو سر جاش گذاشتی.»

یا:

«خیلی خوب منتظر موندی تا حرفمون تموم بشه.»

یا:

«ممنون که آروم بازی کردی.»

این نوع توجه به کودک پیام می‌دهد:

برای دیده شدن لازم نیست دردسر درست کنم.

۲. توجه اختصاصی داشته باشید

بعضی کودکان دائماً دنبال توجه‌اند چون مطمئن نیستند چه زمانی قرار است توجه والد را دریافت کنند.

وجود زمان کوتاه اما مشخص برای ارتباط می‌تواند کمک‌کننده باشد.

مثلاً روزانه زمانی برای:

  • بازی
  • صحبت
  • کتاب خواندن
  • انجام فعالیت مشترک
  • شنیدن حرف‌های کودک

اختصاص داده شود.

لزومی ندارد زمان طولانی باشد.

مهم این است که کودک بداند در بخشی از روز توجه والد واقعاً متعلق به اوست.

۳. توجه مثبت را فقط به موفقیت‌های بزرگ محدود نکنید

کودک نباید برای دریافت تحسین حتماً بهترین نمره را بگیرد یا کار فوق‌العاده‌ای انجام دهد.

تلاش، همکاری و رفتار مناسب روزمره نیز ارزش دیده شدن دارند.

مثلاً:

«دیدم این بار وقتی ناراحت شدی داد نزدی.»

این جمله بسیار دقیق‌تر از «آفرین» است.

کودک می‌فهمد چه رفتاری مورد توجه قرار گرفته است.

آیا باید رفتار جلب توجه را نادیده گرفت؟

گاهی، اما نه همیشه.

این موضوع باید با دقت اجرا شود.

در رفتارهای خفیف و بی‌خطر که مشخصاً برای گرفتن واکنش انجام می‌شوند، کم کردن توجه می‌تواند مفید باشد.

مثلاً کودک صدای آزاردهنده‌ای تولید می‌کند فقط برای اینکه شما واکنش نشان دهید.

اگر مطمئن هستید مسئله نیاز واقعی، درد، ترس یا خطر نیست، می‌توانید از واکنش طولانی خودداری کنید.

اما یک نکته بسیار مهم وجود دارد:

فقط رفتار را نادیده بگیرید، نه خود کودک را.

به محض اینکه رفتار متوقف شد و کودک به شکل مناسبی وارد تعامل شد، دوباره توجه مثبت نشان دهید.

⚠️ آیا روش‌های فعلی شما ناخواسته اعتماد‌به‌نفس کودک را سرکوب می‌کند؟

آیا تولد فرزند دوم باعث جلب توجه کودک می‌شود؟

آیا جلب توجه می‌تواند به بدرفتاری تبدیل شود؟

 چه رفتارهایی را نباید نادیده گرفت؟

هر رفتار جلب توجهی را نمی‌توان نادیده گرفت.

اگر کودک:

  • به خودش آسیب می‌زند
  • فرد دیگری را می‌زند
  • چیزی را می‌شکند
  • وارد موقعیت خطرناک می‌شود
  • رفتار آسیب‌زننده شدید دارد

باید مداخله شود.

همچنین اگر کودک واقعاً ترسیده، غمگین یا نیازمند کمک است، نادیده گرفتن او روش مناسبی نیست.

هدف این است که رفتار نامناسب مسیر اصلی دریافت توجه نباشد، نه اینکه کودک احساس کند والد در دسترس نیست.

چرا تذکر مداوم گاهی نتیجه عکس می‌دهد؟

والد ممکن است تصور کند هرچه بیشتر تذکر بدهد، کودک سریع‌تر یاد می‌گیرد.

اما اگر رفتار برای دریافت توجه انجام شده باشد، تذکر زیاد ممکن است ناخواسته همان چیزی را فراهم کند که کودک به دنبال آن است.

مثلاً:

«این کارو نکن.»

«گفتم نکن.»

«چند بار باید بگم؟»

«مگه نشنیدی؟»

«واقعاً خسته‌م کردی.»

همه این جمله‌ها یک ویژگی مشترک دارند:

کودک موفق شده توجه طولانی والد را به خودش جلب کند.

پس همیشه بیشتر حرف زدن به معنای تربیت بهتر نیست.

گاهی یک واکنش کوتاه و ثابت بهتر از یک سخنرانی چند دقیقه‌ای است.

در برخورد با جلب توجه کودکان وارد بحث طولانی نشوید

فرض کنید کودک وسط تماس تلفنی شما چند بار حرفتان را قطع می‌کند.

اگر هر بار تلفن را کنار بگذارید و چند دقیقه درباره بی‌ادبی او توضیح دهید، کودک به هدف خود رسیده است:

توجه کامل شما.

بهتر است از قبل قانون مشخصی داشته باشید.

مثلاً:

«وقتی دارم تلفنی صحبت می‌کنم، اگر کار ضروری نداری صبر کن. وقتی تماس تموم شد، میام سراغت.»

بعد هم واقعاً بعد از پایان تماس به کودک توجه کنید.

اگر قول می‌دهید بعداً به او توجه کنید اما فراموش می‌کنید، کودک احتمالاً دفعه بعد کمتر به این قانون اعتماد خواهد کرد.

نقش ثبات والدین در کاهش رفتارهای جلب توجه

اگر امروز یک رفتار را نادیده بگیرید، فردا با آن بخندید و پس‌فردا به‌شدت عصبانی شوید، کودک پیام مشخصی دریافت نمی‌کند.

رفتار والد باید تا حد ممکن قابل پیش‌بینی باشد.

این موضوع بین پدر و مادر نیز اهمیت دارد.

اگر یک والد با هر رفتار کودک وارد بحث شود و والد دیگر همان رفتار را تقویت کند، اصلاح الگو دشوارتر می‌شود.

هماهنگی به معنای یکسان بودن کامل رفتار والدین نیست، اما بهتر است درباره قوانین اصلی توافق وجود داشته باشد.

چرا آرامش والد مهم است؟

کودکی که برای جلب توجه رفتار می‌کند معمولاً واکنش شدید والد را خیلی سریع دریافت می‌کند.

اگر والد عصبانی شود، ممکن است واکنش تبدیل به:

  • فریاد
  • تهدید
  • بحث طولانی
  • قهر
  • تحقیر

شود.

در ظاهر برخورد شدیدتر شده، اما از نظر مقدار توجه، کودک شاید حجم زیادی از انرژی والد را دریافت کرده باشد.

به همین دلیل آرامش والد فقط برای حفظ فضای خانه مهم نیست؛ بخشی از مدیریت رفتار نیز هست.

والد آرام بهتر می‌تواند تشخیص دهد:

«آیا این رفتار واقعاً نیاز به واکنش دارد یا کودک فقط دنبال گرفتن توجه فوری است؟»

با کودک جلب توجه‌گر چطور حرف بزنیم؟

گفت‌وگو بهتر است کوتاه و روشن باشد.

به جای:

«چرا همیشه وقتی من مشغولم این کارا رو می‌کنی؟ چند بار گفتم؟ واقعاً نمی‌فهمم چرا این‌طوری هستی.»

می‌توان گفت:

«الان دارم صحبت می‌کنم. وقتی تموم شد، باهات حرف می‌زنم.»

یا:

«اگر چیزی می‌خوای، آروم بهم بگو.»

این نوع جمله به کودک رفتار جایگزین را نشان می‌دهد.

به کودک راه درست جلب توجه را آموزش دهید

فقط نگویید:

«مزاحم نشو.»

کودک باید بداند به جای آن چه کند.

مثلاً آموزش دهید:

  • دستش را روی بازوی شما بگذارد و صبر کند
  • بگوید «وقتی وقت داشتی می‌خوام یه چیزی نشونت بدم»
  • برای درخواست کمک از جمله مشخصی استفاده کند
  • منتظر تمام شدن گفت‌وگو بماند

کودک نمی‌تواند رفتاری را که هنوز یاد نگرفته، همیشه به‌درستی انجام دهد.

مراقب باشید کودک را با برچسب تعریف نکنید

عبارت‌هایی مثل:

«همیشه دنبال توجهی.»

«چقدر خودنمایی می‌کنی.»

«باید همیشه مرکز توجه باشی.»

ممکن است به جای اصلاح رفتار، به هویت کودک تبدیل شوند.

بهتر است درباره رفتار مشخص صحبت کنیم.

مثلاً:

«وقتی وسط حرف بقیه می‌پری، صحبت کردن سخت می‌شه.»

این جمله قابل اصلاح است.

اما:

«تو بچه توجه‌طلبی هستی»

یک برچسب شخصیتی است.

جلب توجه در فرزندان مختلف می‌تواند متفاوت باشد

یک نکته مهم این است که همه فرزندان یک خانواده به یک شکل توجه نمی‌خواهند.

یک کودک ممکن است با شیطنت توجه بگیرد.

دیگری با گریه.

یکی با شوخی زیاد.

دیگری با ناتوان نشان دادن خودش.

پس روشی که برای یک فرزند جواب داده، الزاماً برای فرزند دیگر مناسب نیست.

والد باید هر کودک را جداگانه بشناسد.

چگونه بفهمیم روش ما جواب داده است؟

انتظار نداشته باشید رفتار فوراً کاملاً ناپدید شود.

اگر کودک مدت‌ها از یک رفتار برای جلب توجه استفاده کرده، ممکن است مدتی طول بکشد تا روش جدید را بپذیرد.

نشانه‌های پیشرفت می‌تواند این موارد باشد:

  • کمتر شدن دفعات رفتار
  • کوتاه‌تر شدن مدت رفتار
  • استفاده بیشتر از درخواست کلامی
  • تحمل بهتر انتظار
  • افزایش رفتارهای مناسب برای دریافت توجه
  • کاهش نیاز به تذکرهای مکرر

به روند کلی نگاه کنید، نه فقط یک روز.

یک تمرین عملی برای والدین

برای چند روز فقط یک رفتار مشخص را انتخاب کنید.

مثلاً:

«وسط حرف پریدن.»

هر بار که اتفاق می‌افتد، سه چیز را یادداشت کنید:

قبل از رفتار چه اتفاقی افتاد؟

مثلاً مادر با شخص دیگری صحبت می‌کرد.

کودک چه کرد؟

سه بار وسط صحبت پرید.

بعد از رفتار چه شد؟

مادر صحبت را قطع کرد و چند دقیقه با او بحث کرد.

بعد از چند روز ممکن است الگو روشن شود.

اگر تقریباً همیشه رفتار زمانی اتفاق می‌افتد که توجه شما جای دیگری است و بعد از آن کودک موفق می‌شود شما را درگیر کند، احتمال جلب توجه بیشتر می‌شود.

آیا جلب توجه کودکان همیشه نشانه مشکل تربیتی است؟

خیر.

نیاز به توجه بخشی طبیعی از رشد و رابطه کودک با والد است.

هدف این نیست که کودک را مستقل از توجه والد بار بیاوریم.

کودک نیاز دارد دیده شود، شنیده شود و بداند برای خانواده مهم است.

مسئله زمانی ایجاد می‌شود که کودک یاد بگیرد تنها یا مؤثرترین راه دیده شدن، رفتار نامناسب است.

در این حالت بهتر است نوع توجه در خانواده اصلاح شود.

تفاوت جلب توجه با قدرت‌نمایی چیست؟

این دو رفتار گاهی شبیه یکدیگرند.

در جلب توجه، پیام کودک بیشتر شبیه این است:

«من را ببین.»

در قدرت‌نمایی پیام بیشتر شبیه این است:

«نمی‌توانی مرا مجبور کنی.»

احساس والد نیز ممکن است متفاوت باشد.

در جلب توجه بیشتر احساس کلافگی و مزاحمت ایجاد می‌شود.

در قدرت‌نمایی والد احساس می‌کند اقتدار او به چالش کشیده شده است.

این تفاوت در انتخاب روش برخورد اهمیت دارد.

آیا جلب توجه می‌تواند به بدرفتاری تبدیل شود؟

بله، اگر کودک بارها تجربه کند که بدرفتاری بهترین راه برای دریافت توجه است، ممکن است همان الگو را بیشتر تکرار کند.

برای مثال:

ابتدا با قطع کردن صحبت شروع می‌کند.

بعد اگر نتیجه نگیرد، صدایش را بالا می‌برد.

اگر باز هم توجه کافی نگیرد، ممکن است رفتار شدیدتری انجام دهد.

به همین دلیل بهتر است پیش از شدید شدن الگو، راه‌های سالم دریافت توجه تقویت شوند.

چه زمانی باید رفتار کودک را جدی‌تر بررسی کنیم؟

اگر رفتارهای جلب توجه:

  • بسیار شدید شده‌اند
  • دائماً در خانه و مدرسه تکرار می‌شوند
  • با پرخاشگری همراه‌اند
  • روابط کودک با دیگران را مختل کرده‌اند
  • باعث آسیب به خودش یا دیگران می‌شوند
  • یا والدین دیگر قادر به مدیریت شرایط نیستند

بهتر است موضوع دقیق‌تر بررسی شود.

در چنین شرایطی ممکن است فقط مسئله جلب توجه نباشد و عوامل دیگری نیز در رفتار کودک نقش داشته باشند.

جمع‌بندی

جلب توجه کودکان به خودی خود چیز عجیبی نیست. کودک به توجه، ارتباط و احساس تعلق نیاز دارد.

مشکل زمانی شکل می‌گیرد که کودک یاد بگیرد برای دیده شدن باید رفتار نامناسبی انجام دهد.

ممکن است با قطع کردن صحبت، تکرار یک رفتار آزاردهنده، فراموش‌کاری، شیطنت یا ایجاد درگیری توجه والد را دریافت کند.

در چنین شرایطی فقط زیاد کردن تذکرها معمولاً راه‌حل اصلی نیست.

باید الگوی توجه تغییر کند.

رفتارهای مناسب کودک را زودتر ببینید، زمان اختصاصی برای ارتباط داشته باشید، وارد بحث‌های طولانی نشوید، راه درست درخواست توجه را به کودک آموزش دهید و در رفتارهای خفیف جلب توجه مراقب باشید ناخواسته حجم زیادی از توجه به رفتار نامناسب ندهید.

مهم‌ترین نکته این است که کودک را نادیده نگیریم؛ بلکه کمک کنیم برای دیده شدن به رفتار نامناسب وابسته نباشد.

اگر کودک بداند بدون دردسر درست کردن هم شنیده و دیده می‌شود، نیاز کمتری خواهد داشت که توجه را از مسیر رفتارهای آزاردهنده به دست آورد.


نویسنده: زهرا صفائی Zahra Safaei

⚠️ آیا روش‌های فعلی شما ناخواسته اعتماد‌به‌نفس کودک را سرکوب می‌کند؟

جلب توجه کودکان چرا اتفاق می‌افتد؟

کودکان به‌طور طبیعی به توجه و احساس تعلق نیاز دارند. اگر کودک یاد بگیرد که رفتار نامناسب سریع‌تر از رفتار مناسب واکنش والدین را به همراه دارد، ممکن است از همان رفتار برای جلب توجه استفاده کند.

نشانه‌های جلب توجه کودکان چیست؟

قطع کردن مداوم صحبت، رفتارهای آزاردهنده هنگام مشغول بودن والد، تکرار رفتار بعد از تذکر، سؤال‌های مکرر و بعضی انواع فراموش‌کاری می‌توانند از نشانه‌های احتمالی باشند. برای تشخیص بهتر باید الگوی رفتار را بررسی کرد.

آیا باید کودک جلب توجه‌گر را نادیده گرفت؟

نه به‌طور کلی. هدف نادیده گرفتن کودک نیست. در برخی رفتارهای خفیف و بی‌خطر می‌توان میزان توجه به رفتار نامناسب را کم کرد، اما باید توجه مثبت به رفتار مناسب افزایش پیدا کند.

بهترین برخورد با کودک جلب توجه‌گر چیست؟

رفتار خوب را بیشتر ببینید، زمان اختصاصی برای کودک داشته باشید، از بحث طولانی درباره رفتارهای خفیف خودداری کنید و راه مناسب درخواست توجه را به او آموزش دهید.

چرا هرچه بیشتر به کودک تذکر می‌دهیم رفتار را بیشتر تکرار می‌کند؟

اگر هدف رفتار دریافت توجه باشد، تذکرهای مکرر می‌توانند همان توجهی را فراهم کنند که کودک به دنبال آن است. در این شرایط باید نوع واکنش تغییر کند.

آیا جلب توجه کودکان با لجبازی یکی است؟

نه لزوماً. کودک جلب توجه‌گر بیشتر دنبال دیده شدن و واکنش گرفتن است، در حالی که در قدرت‌نمایی یا لجبازی، مسئله می‌تواند بیشتر به کنترل و مقاومت در برابر خواسته والد مربوط باشد.

آیا تولد فرزند دوم باعث جلب توجه کودک می‌شود؟

ممکن است. تغییر میزان توجه والدین پس از تولد فرزند جدید می‌تواند باعث شود کودک بزرگ‌تر برای اطمینان از جایگاه خود رفتارهای بیشتری برای جلب توجه نشان دهد.

چگونه توجه مثبت به کودک بدهیم؟

رفتارهای مناسب او را در همان لحظه ببینید، با او زمان اختصاصی داشته باشید، به حرف‌هایش گوش دهید و به‌طور مشخص بگویید کدام رفتار او را پسندیده‌اید.
MOHAMMAD MEHDI
zaman vaziri

مطالب مرتبط :

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

ایتا
بله
گفتگو آنلاین
پشتیبانی و گفتگو آنلاین
بله
بله
ایتا
ایتا
ورود به حساب کاربری

وب سایت استاد محمد مهدی زمان وزیری