فرزند پروری

فرزندان آینه شخصیت و رفتار والدین هستند و رفتارهای اشتباه می تواند در تربیت و شکل گیری شخصیت کودک خدشه وارد سازد. فرزند پروری موفق نیاز به اصلاح برخی رفتارهای غلط که در زندگی والدین ریشه دوانده است؛ دارد و از بین بردن این عادات بد باعث ساده شدن مسیر تربیت کودک می شود.

فرزند پروری معکوس ممنوع

بیاید برای درک بهتر مطلب از اصطلاحات روانشناسی دور شویم و با ذکر مثال تاثیر عادات بد والدین بر روی کودک را بررسی کنیم.

وقتی پدر و مادرها از احساسات بدشان به فرزندان می گویند، و یا سر آنها فریاد می زنند؛ کودکان فکر می کنند که نمی توانند انتظارات والدینشان را برآورده کنند، بنابراین افراد شایسته و لایقی نیستند.

آنها فکر می کنند که والدینشان از آنها راضی نیستند و این احساسات به وجود آمده در فرزند، بعدها باعث می شود که او نتواند به راحتی به خواسته های پدر و مادر پاسخ مثبتی بدهد.

اصلاح رفتار عادات بد والدین

اما اگر والدین به خاطر کار بدی که انجام داده اند از آنها معذرت خواهی کنند، بچه ها می فهمند که تقصیر آنها نبوده و آنها بی لیاقت نیستند.

همانطور که بارها و بارها گفته ام اگر باعث شویم فرزندان نسبت به خود و توانایی هایش احساس بدی داشته باشند، نمی توانیم از آنها انتظار داشته باشیم بچه های خوبی باشند و کارهای درست و خوبی انجام دهند.

بچه ها هنوز نمی دانند چطور باید با احساسات منفی خودشان کنار بیایند چه رسد به اینکه احساسات منفی پدر و مادرشان را درک کنند.

و این گونه است که شما در تربیت و امر فرزند پروری با شکست مواجه می شوید.

بدگویی والدین از هم؛ تهدید بزرگی برای آینده کودک

والدین زیادی را دیده ام که از نظر عاطفی به یک حامی نیاز داشتند و با فرزند خود درد و دل کردند و فرزندان خود را درگیر احساسات منفی کرده اند، بعضی از وقتها فرزندان در جریان این احساسات منفی ممکن است نسبت به یکی از والدین احساس بدی پیدا کند و همین باعث شود که او نتواند خود رابطه عاطفی صحیحی با آن والد برقرار کند و این ضربه ی بزرگی به فرزند است که توسط والدین زده میشود.

وقتی والدین با هم دعوا می کنند؛ از روزگار شکایت می کنند؛ مشکلات خود را جلوی فرزندان بازگو می کنند و یا با فرزند خود درد و دل می کنند؛ فرزندان را با خود به قهقرا می برند و این باعث می شود که آنها تحت تأثیر حالت های بد والدین قرار بگیرند و دیگر نتوانند شما را درک کنند و حرف های شما را بفهمند شما با این کار خود را در حد فرزندتان تنزل دادید و در این شرایط نه تنها با شما همکاری نمی کنند و به حرف شما گوش نمی کنند، بلکه عواطف و احساسات خودشان نیز خدشه دار می شود.

در حقیقت شما با این کار دارید به فرزندتان پیام میدهید که حامی عاطفی خود را برای همیشه کنار بگذارد و این یعنی زمینه برای بروز منزوی شدن یا افسرده شدن در فرزند فراهم هست.

این مقاله به کوشش جناب آقای محمد مهدی زمان وزیری، تهیه و تدوین گردیده است.

محمد زمان وزیری مربی و کوچ تربیتی کودکان و نوجوانان و مشاور کودک در کرج، و برگزار کننده دوره های تربیت و ارتباط با فرزند در کلان شهرهای ایران از جمله: کرج، تهران، اصفهان، مشهد و سراسر ایران می باشد.

وقتی فرزندان  نحسی می کنند ،حواس آن ها را پرت کنید و آن ها را به کار دیگری مشغول کنید

پدر و مادرها می توانند با پرت کردن حواس فرزندان  از چیزهایی که به ان فکر می کنند، مخالفت های ان ها را کم کنند .این روش برای فرزندان ی زیر سن هشت سال مناسب است؛ برای مثال والدین می توانند برای پرت کردن حواس فرزندان یشان، برای انها داستان های تخیلی و پر زرق و برق بگویند.مهم نیست داستانی که شما برای ان ها می گویید، به شکل فعلی ان ها ربط داشته باشد یا نه ، فقط کافی است که برای آن ها قصه ای بگویید و موضوع بحث را عوض کنید .

مثلا وقتی کودک شما دوست ندارد پیراهنش را بپوشد، با او مخالفت نکنید و شروع کنید به سر هم کردن قصه ای برای او. برای مثال به او بگویید :به شاخه های سبز و زیبای اون درخت نگاه کن .یادم می یاد که یه روز، توی یک جنگل زیبا قدم می زدم که یکدفعه دیدم همه جا پوشیده از درخت های بزرگ است .آسمون آبی بود .سرم رو به طرف آسمون برگردوندم ،دیدم یه ابر پفکی بزرگ بالای سر منه .کلی راه رفته بودم و خسته شده بودم .بله خیلی راه رفته بودم،ولی حالم کاملا خوب بود و احساس خوبی داشتم.حالا بیا بلوزتو بپوشی.”

با این کار شما ابتدا رابطه ی صمیمی با کودک برقرار کرده اید و سپس می توانید از او بخواهید تا کار خاصی را انجام دهد .وقتی برای کودک قصه های زیبا و مطالب جذابی می گویید ،حواس کودک پرت می شود و با شما احساس صمیمیت می کند و به خواسته ی شما تن در می دهد.

اگر می خواهید مخالفت های کودکانتان را کم کنید ،سعی کنید با او صمیمی شوید،با این کار او به شما نزدیکتر می شود و. بیشتر به حرف های شما گوش می دهد.

فرزندان  در هر سن و سالی که باشند، وقتی ناراحت و عصبانی هستند، با شنیدن جملاتی مثل”خوب بیاین فلان کار رو بکنیم و یا الان بهتر بریم سراغ ….”حالشان خیلی بهتر می شود و مشکلشان را برای مدتی هم شده فراموش می کنند. در این گونه مواقع پدر و مادرها نباید از فرزندان  در مورد خواسته ها و علت عصبانیت و لجاجتشان سوال کنند. این کار فایده ای ندارد و پدر و مادرها باید در این شرایط سعی کنند به گونه ای فرزندان  را به انجام کار دیگری مشغول کنند. فرزندان  اگر به سن و سالی رسیده اند که بتوانند خواسته ها و ارزوهای خودشان را مطرح کنند و می توانند بگویند که دوست دارند چه کار کنند ،والدین آن ها در پاسخ به فرزندان  باید بگویند:”خوب فکر خوبی داری .می تونی کاری رو که دوست داری ، انجام بدی.”به جای اینکه به فرزندان  مستقیما بگویید چه کاری بکنند و چه کاری نکنند ،به ان ها انجام چند کار را پیشنهاد کنید و ببینید از کدام یک بیشتر خوششان می‌آید.آن ها یا به طور مستقیم یا غیر مستقیم ایده های خودشان را مطرح می کنند .آن ها یا غیر مستقیم از طریق مخالفت هایشان این مسئله را بیان می کنند و یا اینکه مستقیما به شما می گویند از انجام چه کاری بیشتر لذت می برند .اکنون برای روشن تر شدن مطلب برای شما مثالی می اوریم :

مادری به پسرش می گوید:”علی،بیا بریم پارک تا بازی کنی .”

پسربچه ی هشت ساله در پاسخ به مادرش می گوید:”مامان دوست ندارم پارک برم.”

مادر می گوید :”آخه چرا پسرم؟”

علی می گوید :”دوست دارم تو اتاق خودم بازی کنم.”

مادرش می گوید :”باشه،اگه می خوای خونه بمونی و بازی کنی ،مشکلی نیست؛ مدادرنگی هاتو بردار و یه نقاشی بکش.”

علی در پاسخ می گوید:”نه مامان اصلا دوست ندارم نقاشی بکشم.من می خوام با هواپیمام بازی کنم.”

مادر او می گوید:”فکر خوبیه پسرم .با هواپیمات بازی کن؛من چند دقیقه دیگه دوباره می یام پیشت.”

همانطور که در مثال گفته شده دیدید، مادر پسربچه به طور غیر مستقیم ایده های خودش را مطرح می‌کند و در آخر کار پسر بچه خودش تصمیم می گیرد که چه کاری انجام دهد؛ بنابراین یک قانون کلی این است که از فرزندان  نپرسیم چه چیزی دوست دارند و یا می خواهند چه کاری انجام دهند و یا اینکه چه احساسی دارند.به جای اینکه انجام کاری را به انها اجبار کنید سعی کنید این کار را به انها پیشنهاد کنید که در این صورت ،یا آن ها پیشنهاد شما را قبول می کنند و یا آن را رد می کنند .وقتی فرزندان  پیشنهاد شما را رد می کنند،آن ها کم کم متوجه می شوند که از چه چیزهایی خوششان می‌اید و چطور فکر می کنند و چه احساسی دارند.

فرزندان مسئولیت پذیر و تاثیرپذیر بسیار شاد و مشتاق هستند. انها به شدت تحت تاثیر اتفاقات و رویدادهای زندگی قرار می گیرند .زندگی برای ان ها یک ماجراجویی بزرگ است.ان ها خیلی حرف می زنند و روابط اجتماعی خوبی نیز با دیگران دارند .خیلی زو.د با همه دوست می شوند و همه را دوست دارند.آن ها فرزندان یی دوست داشتنی و تاثیرپذیر هستند و به راحتی تحت تاثیر چیزهای مختلف قرار می گیرند.آن ها افرادی کینه ای نیستند و به راحتی همه چیز را فراموش می کنند.

یک قانون کلی این است که از بچه ها نپرسیم چه چیزی دوست دارند و یا می خواهند چه کاری انجام دهند و یا اینکه چه احساسی دارند

آن ها وابستگی شدیدی نسبت به چیزی ندارند و خیلی زود رنج نیز نیستند.ان ها زمانی کج خلقی و نحسی می کنند که مجبور به انجام کاری باشند که از ان لذت نمی برند که این کج خلقی ها و پستی و بلندی های عاطفی نیز جزئی از زندگی آن ها می باشد.

گاهی اوقات انها شلخته و فراموشکار هستند و به راحتی ریخت و پاش های خودشان را جمع و جور نمی کنند و پدر و مادر ها باید بارها و بارها به ان ها بگویند تا آن ها این کار را انجام دهند.اگر والدین این مسئله را بدانند ،خیالشان راحت تر می شود.آن ها نباید انتظار داشته باشند که این دسته از فرزندان  خیلی مرتب و منظم باشند؛ تا زمانی که به این دسته از فرزندان  کمک نکنید کارهای شخصی شان را انجام دهند و اتاقشان را نظافت کنند، ان ها خودشان دست به این کارها نمی زنند.به جای اینکه مقابل آن ها بایستند سعی کنید کنار آنها باشید و به انها کمک کنید.

این گروه از فرزندان  کم کم و به مرور زمان و از طریق انجام کارهای جالب و کاووش کردن در مسائل مختلف یاد می گیرند که بر روی چیزهای اطراف خود تمرکز کنند و کارهایشان را نیمه تمام نگذارند .بعد از سن هفت سالگی والدین ان ها ،باید آن ها را تشویق کنند تا کارهایشان را به درستی انجام دهند.اگر والدین برای ان ها وقت بگذارند و به ان ها کمک کنند،این مشکل آن ها حل می شود.اما اگر پدر و مادرهای این قبیل فرزندان  از آن ها حمایت نکنند و به فکرشان نباشند ،فرزندان یشان افرادی شلخته و بی مسئولیت بار می آیند .این گونه افراد اغلب از زیر بار مسئولیت های زندگی شانه خالی می کنند،اما اگر والدین به آن ها کمک کنند، آن ها افرادی محکم و استوار ،مسئولیت پذیر و موفق می شوند و اعتماد به نفس بالایی نیز خواهند داشت.

اگر به دنبال مشاور کودک در یزد و یا مشاور کودک در تهران هستید با ما تماس بگیرید.

اهمیت خواندن کتاب های داستان برای فرزندان  

وقتی فرزندان  بی قراری می کنند و آرامش ندارند و نمی خواهند به رختخوابشان بروند ،علاوه بر خواندن آواز برایشان می توانید کتاب داستانی بردارید و داستانی بخوانید.خواندن کتاب داستان برای فرزندان  باعث می شود که ان ها به آرامش برسند و به راحتی بخوابند. این روش برای همه ی فرزندان خوب است اما فرزندان  گروه سوم ،یعنی ان دسته که خیلی تاثیرپذیر و مسئولیت پذیر هستند، از کتاب خواندن والدینشان لذت می برند .آن ها عاشق شنیدن کتاب های داستان ،موسیقی و افسانه های قدیمی هستند و با شنیدن این مطالب به هیجان می آیند.

فرزندان  تا قبل از سن نه سالگی در دنیای خیالی و رویایی خودشان زندگی می کنند تا اینکه کم کم مجبور می شوند با آهنگ جامعه حرکت کنند  و وارد دنیای واقعی بزرگترها شوند.اما والدین نباید نگران این مسئله باشند.آن ها باید به کودکان خود اجازه دهند روند رشد طبیعی خودشان را داشته باشند،تا هر زمان امادگی لازم را پیدا کردند ،وارد دنیای بزرگترها شوند.فرزندان  تا قبل از سن هفت سالگی درک منطقی از چیزهای مختلف ندارند و تا سن سیزده سالگی نمی توانند چیزهای انتزاعی و غیر ملموس را درک کنند .

به کودکان خود اجازه دهید روند رشد طبیعی خودشان را داشته باشند،تا هر زمان آمادگی لازم را پیدا کردند، وارد دنیای بزرگترها شوند.

همانطور که گفتیم فرزندان  توانایی درک چیزهای غیر ملموس و انتزاعی را ندارند ،مثلا وقتی ان ها از اخبار بشنوند که یک قاتل فرار کرده و در شهر آزاد است ،آن ها فکر می کنند که هر لحظه در خطرند و ممکن است ان فرد به ان ها آسیبی برساند .اگر به ان ها بگویید که ، ما امنیت کافی داریم و جای نگرانی نیست،آنها منظور حرف های شما را نمی فهمند و باز می ترسند .این ها برای فرزندان  مسائلی ملموس و قابل درک نیستند؛ بنابراین اگر می خواهید ان ها منظور شما را بفهمند، باید سعی کنید به گونه ای دیگر این مشکل را حل کنید، مثلا شما می توانید به ان ها بگویید :”دعا کن که ان قاتل فراری به ما صدمه ای نزند”و یا می توانید همراه او دعا و یا آیه ای از قرآن قرار دهید که او احساس امنیت کند .اما بهتر از همه این است که نگذاریم فرزندان ی زیر سن هفت سال چنین خبرهایی را بشنوند.

برای اینکه فرزندان  حواسشان از این گونه مسائل پرت شود و دیگر به ان ها فکر نکنند ،بهتر است برای ان ها داستان بگویید.وقتی فرزندان  داستانی را می شنوند، قوه ی تخیل و خلاقیت ان ها رشد می‌کند و خودشان را هم بهتر می شناسند و در اینده افراد موفق تری می شوند.افراد موفق فکر می‌کنند که زندگی و سرنوشتشان را خودشان رقم می زنند در حالی که افرادی که در زندگی شان چندان موفق نیستند، فکر می کنند که ان ها در این دنیا قربانیانی هستند که از یک سو به سوی دیگر کشیده می شوند .اگر خلاقیت و قوه ی تخیل فرزندان  خوب رشد کند،آ ن ها بهتر می توانند مسائل و مشکلات پیش رو را حل کنند.

فرزندان  تاثیرپذیر و مسئولیت پذیر از این نظر از فرزندان ی دیگر بهتر هستند که با گوش دادن به داستانهای مختلف و افزایش قوه ی تخیل و خلاقیتشان ،تصویر بهتری از خودشان دریافت می کنند و به توانایی های خودشان ایمان می آورند و کم کم احساس می کنند که زندگی شان در دست های خودشان است .اما تماشای زیادی تلویزیون و فیلم ،قوه ی تخیل و خلاقیتشان را تخریب می کند و به عبارت بهتر جلوی رشد آن ها را می گیرد.

گروه سوم : فرزندان  مسئولیت پذیر

دسته سوم فرزندان مسئولیت پذیر هستند. این دسته از فرزندان  خیلی اجتماعی و خون گرم هستند.شخصیت آن ها با توجه به واکنش ان ها نسبت به روابط اجتماعی و در اجتماع شکل می‌گیرد.آن ها دوست دارند همه ی چیزهای زندگی را ببینند، بشنوند و تجربه کنند. آن ها علایق زیادی دارند و نیاز بیشتری به تشویق دیگران دارند که به آن ها انگیزه بدهند.

آن ها از طریق تجربه های مختلف به ابعاد وجودی خودشان پی می برند و با تجربه های مختلف و رسیدن به یافته های جدید رشد می کنند.این دسته از فرزندان  تنوع طلب هستند و دوست ندارند همیشه روی یک چیزی و کاری تمرکز کنند. اگر از ان ها بخواهیم که همیشه کار خاصی را انجام دهند،مثلا همیشه کت بپوشند ، با ما لجبازی می کنند.ان ها دوست دارند ،کارهایشان را با میل و سلیقه ی خودشان انجام دهند .آن ها بیشتر وقت ها کارهایشان را ناتمام می گذارند و به سراغ انجام کار دیگری می‌روند. والدین باید این نکته را بدانند و نگران کارهای ناتمام آن ها نباشند.این دسته از فرزندان  دوست دارند همه جا پرسه بزنند ؛ شلختگی و به هم ریختگی، قسمتی از زندگی آنهاست.آن ها به تدریج می توانند در زندگی شان آزادانه همه چیز را امتحان کنند، به همه چیز دست ببرند و خودشان را بشناسند . به مرور زمان آن ها یاد می گیرند، بیشتر به کارهایشان توجه کنند و کارهایشان را ناتمام نگذارند.

فرزندان  مسئولیت پذیر مثل پرنده ای از این شاخه به آن شاخه می پرند و کارهای مختلفی انجام می‌دهند.باید به آن ها زمان دهید تا همه چیز را تجربه کنند و معنی زندگی را درک کنند . حواس ان‌ها به راحتی پرت می شود و شما باید به ان ها جهت درست را نشان دهید و بگویید باید چه کار کنند.گاهی حرف های شما را فراموش می کنند اما این بدان معنی نیست که می خواهند شما را اذیت کنند و با شما مخالفت می کنند.همچنین گاهی آن ها کارهایی را که باید انجام دهند فراموش می کنند که در این مورد نیز شما نباید آن ها را به خاطر فراموشی سرزنش کنید.با مرور زمان آن ها کم کم یاد می گیرند که باید روی کارهایشان تمرکز کنند.شما در واقع می توانید از فراموشی آن ها استفاده کنید و مخالفت هایشان را کم کنید.

فرزندان مسئولیت پذیر با کسب تجربه های مختلف در زندگی شان ،خودشان را می شناسند.

وقتی با کارهای آن ها مخالفت می کنید،بهتر است سریع کار دیگری را به ان ها پیشنهاد کنید، تا ان ها فرصت داشته باشند تجربه ی جدیدی بدست آورند. به جای مخالفت در این گونه مواقع این دسته از فرزندان  را راهنمایی کنید و یا آن ها را درک کنید و با آن ها همدردی کنید، فقط کافی است توجه ان‌ها را از آن کار به کار دیگری جلب کنید.با این کار ان ها بیشتر با شما همکاری می کنند و به حرف های شما گوش می دهند .اکنون برای روشن تر شدن این مساله برای شما مثالی می آوریم .

وقتی فرزندان  کوچک زیر سه سال با شما لجبازی و نحسی می کنند،بهتر است حواس ان ها را پرت کنید و مثلا جسمی شفاف ،لامپی روشن ، مسواک،کلید و این جور چیزها را به آنها نشان دهید .چیزهایی مثل شیشه های بلورین و اجسام دکوری یا هر چیز دیگری که برای ان ها جالب یا خوشمزه و خوش بو باشد و آنها بتوانند با ان بازی کنند، توجه آن ها را به خودشان جلب می کنند.وقتی فرزندم محمد رضا  کوچک بود نحسی می کرد،همسرم هانیه  ،همیشه چیزهایی از این قبیل بر می داشت و به فرزندم نشان می داد، تا حواسش پرت شود و نحسی اش را فراموش کند .این کار برای فرزندان  کوچک مناسب است و در میان ان ها برای فرزندان  مسئولیت پذیر و تاثیر پذیر بیشتر مناسب است.

اهمیت این کار در چیست؟

وقتی شما سعی میکنید ،توجه فرزندان  را به کار یا چیز دیگری جلب کنید ،آن ها برای چند لحظه چیزی را که دوست ندارند ،فراموش می کنند و به چیزی که علاقه دارند ، توجه می کنند.آن ها در این میان حس می کنند که دیگران ان ها را دوست دارند و به ان ها بها می دهند .این مساله در مورد همه‌ی فرزندان  در تمامی سنین صادق است .فرزندان  حتی دوست دارند ، پدر و مادرهایشان برای آن ها داستان  بخوانند و وقتی ان ها بزرگتر شدند همراه والدین خود آن داستان ها را مرور کنند و در ذهن خود توسعه دهند.همسرم هانیه برای فرزندم داستانی ساخته بود و برای ان تعریف میکرد .وقتی او گریه می کردند هانیه برایش داستان معروفش را می گفت  او هم به صدای  هانیه گوش می کرد و مدتی بعد آرام می گرفت.

وقتی فرزندان  ناراحت هستند و بی قراری می کنند، داستان گفتن یا شعر خواندن پدر یا مادر باعث می شود که ان ها حواسشان پرت شود و به مشکلشان فکر نکنند.با این کار آن ها احساس می کنند که پدر و مادرشان خیلی آن ها را دوست دارند   و آرام می گیرند.فرزندان حرف زدن و داستان  خواندن پدر و مادرشان را بیشتراز گوش کردن به صحبت و موسیقی دوست دارند، چون وقتی والدین آن ها برایشان تعریف می کنند و  می خوانند باعث می شود بیشتر با فرزندان  ارتباط برقرار کنند.

داستان خواندن مثل حرف زدن معمولی نیست و برای فرزندان  خیلی سنگین و غیر قابل پذیرش نیست. داستان خواندن باعث می شود، فرزندان  چیزهایی که آزارشان می دهند را فراموش کنند و به داستان  پدر یا مادرشان گوش کنند.این بهترین روش برای جلب توجه کودک از چیزی به چیز دیگر است،اما توجه داشته باشید که وقتی شما ناراحت و افسرده هستید نمی توانید بی خیال باشید و برای کودک خود داستان بخوانید ؛داستان  خواندن و گوش دادن به داستان  دیگران باعث می شود که همه چیز برایتان زیباتر شود و از زندگی خود بیشتر لذت ببرید.وقتی شخصی به موسیقی و داستانی گوش می دهد ،نیمکره ی راست مغزش تحریک می شود،با تحریک نیمکره ی راست مغز ،فعالیت هایی مربوط به این نیمکره ی مغز را ،بهتر انجام می دهد ؛این کار باعث می شود حتی خلاقیت فرزندان  نیز شکوفا شود و مسلما فرزندان  خلاق در شرایط مختلف انعطاف پذیر هستند و به زودی خود را با شرایط وفق می دهند.

گروه اول : کودک حساس

کودک حساس نیاز دارند که پدر و مادرها به حرف های آن ها گوش بدهند و ان ها را درک کنند.

کودکان گروه اول خیلی حساس هستند.کودکان حساس،احساساتی ،شکننده و آسیب پذیر هستند.آن ها خوب می دانند که چگونه با توجه به نیازها و آرزوهایشان نسبت به زندگی واکنش نشان می دهند.آن ها برایاینکه با زندگی کنار بیایند،باید به احساسات خود پی ببرند تا بتوانند در خودشان تغییر ایجاد کنند.آن ها بیشتر دوست دارند پدر و مادرها به حرف هایشان گوش کنند و ان ها را بفهمند .اگر چه همه ی بچه ها دوست دارند دیگران به حرف های آن ها گوش کنند و ان ها را بفهمند ولی حساسیت این گروه بچه ها در این زمینه بیشتر است .بچه های حساس با شناختن نیازها وخواسته هایشان وبیان احساساتشان در زندگی به ماهیت وجودی خودشان پی می برند و شکوه و شکایت کردن جزئی از شخصیت آن هاست اگر به آن ها اجازه بدهید ، با شما درددل کنند ، آن ها احساس سبکی می کنند .برای مثال بچه ای ممکن است بگوید:”هیچ کسی حتی به من سلام هم نکرد.چه روز بدی دارم.”پدر یا مادر این کودک در پاسخ به او می گوید:”چقدر بد شد.” کودک در پاسخ به آن ها می گوید:”سارا نسبت به من خیلی مهربان بود.او از نقاشی که من کشیده بودم ،خوشش آمد”

وقتی پدر و مادرکمی فرزند را تشویق و تایید می کند،نظر کودک عوض می شود و فکر نمی کند کسی به او توجه ندارد؛این قبیل بچه ها بیشتر نیاز دارند،شما با آن ها همدردی کنید،آن ها را درک کنید و تاییدشان کنید و به نیازها و غم های درونی آن ها توجه کنید،به طورکلی شما باید وقت بیشتری را صرف این نوع بچه ها کنید.اگر به آن ها پرخاشگری کنید،آن ها بیشتر با شما مخالفت می کنند.در برخورد کردن با آن ها نباید خیلی عجله کنید،ساعت درونی آن ها همگام با شما حرکت نمی کند.

پدر ومادر کودکی که در بالا مثال آن گفته شد نباید به او بگویند:”اگر سارا دوست خوبی برای تو بود شاید روز بهتری داشتی”

چون در این صورت کودک آن ها احتمالا می گوید:”بله روز بدی داشتم،هیچ کس من رو دوست نداره.”

وقتی بچه های حساس و زودرنج سعی می کنند ،احساسات مثبت خود را نشان دهند،به آن ها اجازه دهید این کار را بکنند ،احساسات این گونه بچه ها را نادیده نگیرید.

کودک حساس و زودرنج دوست دارند که شما آن ها را درک کنید و به رنج و اندوه های درونی آن ها توجه کنید.

اگر به این نوع بچه ها توجه نکنید و با آن ها همدردی نکنید ،آن ها مشکلات خود را بزرگتر از آنچه هست نشان می دهند تا بالاخره بتوانند توجه شما را به خودشان جلب کنند.اگر کودکی به شما بگوید “دلم درد می کند”ولی شما به حرف او توجه نکنید،چند دقیقه ی بعد پیش شمامی آید و می گوید:”سر و دلم با هم درد می کند و هیچ کس به فکر من نیست.”اگر شما همچنان به او بی توجه باشید،کم کم همه جای بدنش درد می گیرد.در واقع عدم همدردی و توجه شما به او باعث می شود که کودک از نظر جسمی و روانی رنج ببرد.موقتی والدین به بچه های حساس و زودرنج خود توجه نمی کنند،آن ها حساسا تر شده و مشکلشان بزرگتر می شود.

بزرگترین اشتباهی که والدین این نوع بچه ها ممکن است مرتکب شوند ،این است که در این گونه مواقع سعی می کنند به ان ها دلداری بدهند.وقتی این گونه بچه ها ناراحت و غمگین هستند،نباید به ان ها بگویید:ناراحت نباشند و و ناراحت بودن فایده ای ندارد.اگر سعی کنید نکات مثبت قضیه را برایشان توضیح دهید،آن ها بیشتر با شما مخالفت می کنند و به جنبه های منفی تمرکز می کنند .با این کار ،آن ها سعی می کنند شما را وادار کنند به ان ها بیشتر توجه کنید .پدر و مادرهای این گونه از بچه ها باید سعی کنند بیشتر به حرف های بچه هایشان گوش کنند و همیشه سعی نکنند مشکلات آن ها را حل کنند تا ان ها احساس بهتر داشته باشند.

بزرگترین اشتباهی که والدین این نوع از بچه ها ممکن است مرتکب شوند این است که سعی می کنند به ان ها دلداری دهند و مشکلات آن ها را حل کنند.

بچه های حساس و زودرنج باید به گونه ای بفهمند که پدر و مادرهایشان آن ها را تنها نمی گذارند و در غم وغصه های ان ها شریک هستند .موضوع خیلی حساس است .پدر ومادرهای این کودکان نباید از نظر عاطفی آن ها را حمایت کنند ،بلکه به گونه ای سعی کنند ،تلاش کودک برای حل مشکلش را درک کنند.

برای مثال وقتی کودکی به پدر یا مادرش شکایت می کند که چقدر کاری یا چیزی برایش سخت و عذاب آور است ،آن ها باید به او بگویند:”من حال تو رو خوب می فهمم ،من هم امروز روز بدی داشتم.من توی ترافیک بدی گیر افتاده بودم.”بدون اینکه انتظار داشته باشند کودک آن ها با آن ها ابراز همدردی کند ،با این کار ،کودک حساس آرام می شود.

ما باید به کودکان حساس و زود رنج بفهمانیم که ان ها تنها کسانی نیستند که از مشکلاتشان رنج می برند.همه ی انسان ها ،مشکلاتی دارند.

وقتی این نوع کودکان با شما مخالفت می کنند،شما باید با آن ها همدردی کنیدمثلا به ان ها بگویید:”می دونم که ناراحت هستی،تو می خواهی این کار رو بکنی و من از تو می خواهم اونجا بری .”اگر از این دسته از بچه ها حمایت کنیم،آن ها دست از لجبازی و مخالفت با شما بر نمی دارند.اگر با آن ها همدردی نکنید ،آن ها فکر می کنند قربانیانی سرخورده و مایوس هستند .آن ها دوست دارند در مورد مشکلاتشان فکر کنند ولی اگر کسی به ان ها توجه نکنند،آن ها غرق در آن مشکل می شوند و مرتب خودشان را سرزنش می کنند.

شما باید به این دسته از بچه ها بفهمانید که ابراز احساسات بد ،چندان هم بد نیست.آن ها برای حل مشکلات روحی و روانی خود ،در مقایسه با دیگر بچه ها به دقت بیشتری نیاز دارند؛ ولی اگر گوش شنوایی به درددل های آن ها گوش دهد ،آن ها بهتر می توانند با مشکلاتشان کنار بیایند .اگر والدین نسبت به این دسته از بچه ها بی توجه باشند و فکر کنند کودک آن ها از نظر رفتاری مشکلی دارد ،وضعیت را پیچیده تر می کنند.

وقتی پای حرف های این دسته از بچه ها می نشینید،کمی ان ها را تنها بگذارید و به ان ها اجازه دهید حالشان بهتر شود و وقتی حالشان بهتر شد،خیلی به ان ها گیر ندهید و نگویید چقدر عوض شدی.شما باید به گونه ای با کودک خود رفتار کنید که او بفهمد خلق و خویش کاملا طبیعی است و با بچه های دیگر فرقی ندارد.هرگز سعی نکنید به او بفهمانید که با بقیه فرق دارد و کارش اشتباه بوده ،بلکه سعی کنید به او بگویید در هر حالی ،از او حمایت می کنید و او بچه ی خوبی است.

کودکان حساس  بیشتر اوقات دوست ندارند سریع با کسی دوست شوند.دوست پیدا کردن برای ان ها کاری زمان بر است و در مقایسه با دیگر بچه ها کمی دیرتر دوست پیدا می کنند.والدین باید به ان ها این فرصت را بدهند تا با افراد بیشتری آشنا شوند و با آن ها دوست شوند.والدین بفهمند،میتوانند به بچه هایشان یاد بدهند که ناراحتی ها و مشکلات زندگی را بپذیرند و با ان ها کنار بیایند .آن ها همچنین با این کار خود می توانند به بچه هایشان بیاموزند که چطور دیگران را به خاطر اشتباهاتشان ببخشند.وقتی نیازهای درونی این دسته از بچه ها برطرف می شود،استعدادهای آن ها نیز شکوفا می شود.این دسته از از بچه ها خیلی محتاط ،عاقل و خلاق هستند و خیلی خوب می توانند با دیگران ارتباط برقرار کنند آن ها افرادی صبور ،مهربان و با استعداد هستند.آن ها می توانند به پیشرفت های چشم گیری دست پیدا کنند که هم برای خودشان خوب است و هم برای همه ی مردم جهان.

خلق و خو چیست؟

خلق و خو مجموعه ای از خصلتهای ذاتی است که کودک را با دنیا ارتباط میدهد و نقشی اساسی و بنیادی در تکامل شخصیت منحصر به فرد کودک دارد. این خصلتها همچنین چگونگی تعامل کودک با دنیای اطرافش را تعیین میکند. خلق و خو صفاتی ً خوب یا بد نیستند و با توجه به چگونگی بازخورد آنها از پاینده هستند که هیچوقت صرفا محیط کودک آنها را به صورت خوب یا بد طبقه بندی میکند. وقتی والدین خلق و خوی کودکانشان را بشناسند، میتوانند از سرزنشهای بی مورد به خاطر رفتارهای طبیعی کودک خود پرهیز کنند. با توجه به این آگاهی، والدین میتوانند کودک را برای رویارویی با فرصتها و موقعیتهای گوناگون آماده سازند و از مواجهه با وضعیتی خارج از توانایی کودک جلوگیری کنند. محیطی آموزشی برای فرزندانشان انتخاب کنند که بیشترین تناسب را با خصلتهای ذاتی او داشته باشد.

خلق و خو چگونگی رفتار است که معمولا ً کمی بعد از تولد نمودار و در اعمال کودک منعکس میشود. به عبارت دیگر، چگونگی تعامل با دوستان، واکنش به تغییرات و پاسخگویی به محرک‌های محیط را در بر میگیرد. توماس و چس خلق و خو را تفاوتهای فردی در روشهای رفتاری میدانند که با فرد متولد میشود. خلق و خو از زمان تولد پویا و پایدار است و جزء خصوصیاتی است که باید آنها را پذیرفت و تحمل کرد، ویژگیهایی که هرگز نمیتوان صفت خوب یا بد به آنها داد. از سال 1950 تعداد زیادی از دانشمندان مطالعه در زمینه خلق و خو را دنبال کردهاند تا نشان دهند که رشد و سالمتی فرزندان توسط خلق و خو تحت تأثیر قرار میگیرد. شو چن ین و شو فنگ چن ضمن تحقیقی نشان دادند که خلق و خوی کودک عامل مهمی است که بر مشکالت رفتاری و سازگاری مثبت آنها در سالهای اولیة کودک اثر شدیدی دارد.

خلق و خوی متفاوت بچه ها

به طور کلی بچه ها چهار نوع خلق و خوی متفاوت دارند،درست به همین دلیل است که واکنش آن ها نسبت به بدرفتاری های شما با هم فرق دارد.اگر به خلق و خوی کودک خود آشنا باشید،می توانید برای کم کردن مخالفت های آن ها از روش های مناسبی استفاده کنید.اگر چه بچه ها معمولا خلق و خوی خاصی دارند ،اما این بدان معنی نیست که انتظار داشته باشید ،آن ها همیشه یک جور باشند و رفتارشان اصلا تغییر نکند .بعضی از بچه ها خلق و خویی کاملا متفاوت از بقیه دارند و عده ای مخلوطی از چند نوع خلق و خو دارند.نمی توان گفت که چه نوع خلق و خویی از بقیه بهتر است.ما فقط می گوییم که خلق و خوی بچه ها با هم فرق دارد ولی هیچ یک بهتر از دیگری نیست.هر کودکی،انسانی منحصر به فرد است و خلق و خوی خاص خودش را دارد ؛بنابراین ما فقط چهار گروه عمده ی خلق و خوی بچه ها را بیان می کنیم و به تفاوت های فردی و ریز ،توجهی نداریم. حالا می خواهیم این چهار نوع خلق و خوی کلی را بگوییم:

1. بچه های خیلی حساس
2. بچه های فعال و پرانرژی
3. بچه های تاثیرپذیر و مسئولیت پذیر
4. بچه های آرام و درونگرا

کلمات جادویی که باعث می شوند بچه ها به حرف های شما گوش کنند

وقتی از بچه ها می خواهید برایتان کاری را انجام دهند،نه تنها باید خواسته ی خود را مستقیم،رک و با عبارت”می شه،لطفا”بیان کنید،بلکه باید مهارت دیگری را نیز بدانید،این مهارت از بقیه ی مهارت های گفته شده مهم تر است.بله این مهارت به کار بردن کلمات جادویی و معجزه آسایی است که شما باید ضمن صحبت هایتان با بچه ها از آن ها استفاده کنید.

بچه ها تاسن نه سالگی احساس درستی از وجود خودشان ندارند.اگر والدین مرتب به ان ها دستور دهند ،این کار باعث می شود آن ها از پدر ومادرشان کم کم فاصله بگیرند و دیگر آن ارتباط معمولی بین پدر و مادر و فرزند وجود نداشته باشد.

بنابراین برای ایجاد ارتباطی مناسب با بچه ها هر وقت توانستید از آن ها بخواهید در کارها به شما کمک کنند مثلا می توانید به آن ها بگویید:”می شه لطفا اتاقتو تمیز کنی به من کمک کنی؟”به جای گفتن این جمله حتی بهتر است به او بگویید:”بیایین با هم اتاقو تمیز کنیم.یا اینکه بیایین با هم برای مهمونی رفتن آماده بشیم.”با این کار هم شما خواسته ی خودتان را گفته اید و هم بچه ها را در تصمیم گیری شریک کرده اید.نتیجه این کار خیلی چشم گیر است و بچه ها بیشتر به حرف های شما گوش می دهند.

پس بهتر است همیشه کلامتان را طراحی کنید تا انقلابی در بیان شما به وجود آید و این را بدانید وقتی می توانید روی فرزندتان تأثیر بگذارید که کلامتان طراحی شده باشد.

جهت تربیت بهتر فرزند خود می توانید از مطالب تربیتی سایت استفاده کنید.

ارادتمند شما ، محمد مهدی زمان وزیری، مدرس تربیت کودک