محمد مهدی زمان وزیری
روانشناس و کوچ تربیتی
پشتیبانی : 09105297885
در تعطیلات، تقریباً تمام والدین شاغل با این چالش مواجه هستند که چگونه وقت مفید و با کیفیتی را برای کودکان خود فراهم کنند . این مسئله اهمیت زیادی دارد زیرا زمانی که والدین با کودکانشان صرف میکنند، تاثیر عمیقی بر رشد و توسعه ی جسمی،ذهنی و عاطفی آنها دارد. اما با برنامهریزی مناسب و انتخاب فعالیتهای مناسب، والدین میتوانند زمان تعطیلات را به یک فرصت مثمر ثمر و لذتبخش برای ایجاد ارتباط معنیدار با کودکانشان تبدیل کنند. در این مقاله، به بررسی راهکارها و فعالیتهایی که والدین میتوانند در ایام تعطیلات برای گذراندن زمان با کودکانشان استفاده کنند، خواهیم پرداخت.
صحبت های استاد زمان وزیری روانشناس و کوچ تربیتی
کلیدطلایی بهبود رابطه با فرزندان در پله ای اول گذاشتن وقت مفید و باکیفیت است.
ساختار حضور
ساختار حضور به معنای نحوهی حضور والدین شاغل در زمانهای تعطیل میتواند به شیوههای مختلفی تعبیر شود. این ساختار میتواند شامل الگوها، برنامهها، و روالهایی باشد که والدین برای حضور موثر و معنیدار خود در زمان با کودکان خود ترتیب میدهند. در زیر به برخی از مولفههای ساختار حضور در این زمانها اشاره شده است:
1. برنامهریزی پیشاپیش
والدین میتوانند قبل از شروع تعطیلات، زمان و فعالیتهایی که میخواهند با کودکان خود داشته باشند را برنامهریزی کنند. این برنامهریزی میتواند شامل فعالیتهای مختلفی از جمله بازیها، گردشها، انجام فعالیت های مشترک، و تفریحات مختلف باشد.
2. تعیین اولویتها
والدین باید اولویتهای خود را در نظر بگیرند و متمرکز بمانند. این به معنای این است که آنها باید تصمیم بگیرند کدام فعالیتها برای رشد و توسعه کودکان خود مهمتر است و به آنها اولویت دهند.
3. انعطافپذیری
والدین باید انعطاف پذیر باشند و توانایی تغییر برنامه و تطبیق آن با نیازها و علایق کودکان را داشته باشند. این انعطافپذیری به آنها کمک میکند تا بهترین استفاده را از زمان مشترک خود با کودکان داشته باشند.
4. ارتباط و تعامل
حضور معنیدار والدین با کودکان شامل برقراری ارتباط و تعامل فعال با آنها است. والدین باید به شنیدن دغدغهها و تجربیات کودکان توجه کنند و در این فرآیند با آنها ارتباط برقرار کنند. در حقیقت والدین باید بتوانند از دریچه ی چشمان کودک خود به مسائل نگاه کنند و میزان درک فرزندشان از مسائل را در سنین مختلف در نظر بگیرند.
5. تمرکز بر کیفیت
والدین باید توجه خود را به کیفیت زمان گذرانی با کودکان خود معطوف کنند، نه فقط به کمیت آن یعنی تعداد ساعات. این به معنای ارائه تجربههای مفید، آموزنده و لذتبخش برای کودکان است.
6. استفاده از فرصتهای آموزشی
زمان تعطیلات میتواند فرصت مناسبی برای آموزش و یادگیری باشد. والدین میتوانند از این فرصت برای آشنایی با مفاهیم جدید، توسعه مهارتهای مختلف، و ارتقاء دانش و فرهنگ کودکان خود استفاده کنند البته به صورت اصولی و با رعایت تکنیک های تربیتی.
7. پشتیبانی و انگیزهدهی
والدین باید از تلاش های کودکان خود حمایت کنند و آنها را به تلاش بیشتر و مستمر و حرکت در مسیر رشد و پیشرفت تشویق کنند. این حمایت و انگیزهدهی میتواند باعث افزایش اعتماد به نفس و انگیزه کودکان شود.
8. ایجاد خاطرات خوب
والدین باید سعی کنند تا زمان معنیداری را با کودکان خود بگذرانند تا خاطرات خوبی برای آنها ایجاد کنند. این خاطرات میتواند نقش مهمی در تقویت ارتباط خانوادگی داشته باشد.
9. مدیریت زمان
والدین باید قدرت مدیریت زمان را داشته باشند تا بتوانند بین زمان خود و زمان با کودکان خود تعادل برقرار کنند و بتوانند بهترین استفاده را از زمان مشترک خود داشته باشند. با توجه به این مولفهها، والدین میتوانند ساختار حضور مناسبی را برای خود در زمان تعطیلات ایجاد کنند که به ارتقاء روابط خانوادگی، تقویت ارتباط با کودکان، و رشد و توسعه آنها کمک کند.
عواقب عدم توجه کافی والدین شاغل به وقتگذرانی با کیفیت با کودکان
عدم توجه کافی والدین شاغل به وقتگذرانی با کیفیت با کودکان میتواند عواقب جدی و تاثیرات منفی بر رشد و توسعه عاطفی، اجتماعی و روانی کودکان داشته باشد. در ادامه به برخی از این عواقب اشاره میشود:
1. کاهش اعتماد به نفس
کودکانی که توجه و محبت کافی از والدین خود دریافت نمیکنند، ممکن است احساس کمارزشی کنند و در نتیجه اعتماد به نفس پایینی داشته باشند. این امر میتواند بر توانایی آنها در مواجهه با چالشهای زندگی و دستیابی به موفقیتهای شخصی و تحصیلی تاثیر بگذارد.
2. ایجاد مشکلات رفتاری
کمبود توجه و سپری نکردن زمان کیفی با والدین میتواند منجر به مشکلات رفتاری در کودکان شود. این مشکلات ممکن است شامل نافرمانی، پرخاشگری، اضطراب و افسردگی باشد.
3. ضعف در روابط اجتماعی
کودکانی که زمان کافی را با والدین خود نمیگذرانند، ممکن است در برقراری روابط اجتماعی سالم با دیگران دچار مشکل شوند. این امر میتواند بر روابط دوستانه و توانایی همکاری و تعامل با همسالان تاثیر منفی بگذارد.
4. کاهش عملکرد تحصیلی
توجه و حمایت والدین نقش مهمی در عملکرد تحصیلی کودکان دارد. عدم توجه کافی به نیازهای تحصیلی و آموزشی کودکان میتواند منجر به کاهش عملکرد تحصیلی و انگیزه آنها برای یادگیری شود.
5. افزایش استرس و اضطراب
کمبود وقت کیفی با والدین میتواند منجر به افزایش استرس و اضطراب در کودکان شود. این وضعیت ممکن است بر سلامت روانی و جسمی آنها تاثیر بگذارد و باعث بروز مشکلاتی مانند بیخوابی، تغییرات اشتها و مشکلات گوارشی شود.
6. احساس انزوا و تنهایی
کودکانی که از محبت و توجه کافی والدین خود محروم هستند، ممکن است احساس انزوا و تنهایی کنند. این احساسات میتواند منجر به مشکلات عاطفی و اجتماعی در بلندمدت شود.
7. افت در رشد عاطفی
وقتگذرانی با کیفیت با والدین به رشد عاطفی سالم کودکان کمک میکند. عدم توجه کافی میتواند منجر به مشکلاتی در شناخت و مدیریت احساسات و درک عواطف دیگران شود.
8. کاهش همبستگی خانواده
عدم گذراندن وقت کیفی با کودکان میتواند منجر به کاهش همبستگی و پیوندهای خانوادگی شود. این امر میتواند باعث بروز تنشها و اختلافات در روابط خانوادگی شود.
9. تاثیرات منفی بلندمدت
تاثیرات منفی کمبود وقت با کیفیت با کودکان ممکن است به بزرگسالی آنها نیز منتقل شود. مشکلات عاطفی، رفتاری و اجتماعی که در کودکی به وجود میآیند، میتوانند در بزرگسالی نیز ادامه پیدا کنند و بر روابط و موفقیتهای شخصی و حرفهای تاثیر بگذارند.
به طور کلی، والدین شاغل باید به اهمیت وقتگذرانی کیفی با کودکان خود توجه داشته باشند و با برنامهریزی مناسب و استفاده از راهکارهای موثر، به رشد سالم و متوازن آنها کمک کنند. کودکان نیز نظرات و احساسات خود را در مورد گذراندن وقت با والدین دارند و شنیدن آنها میتواند به والدین کمک کند تا بهتر برنامهریزی کنند و نیازهای عاطفی و اجتماعی فرزندان خود را درک کنند. صحبت کردن با کودکان در این مورد میتواند به شکلهای مختلفی انجام شود.
راهکارهایی که والدین شاغل میتوانند برای داشتن وقت مفید و باکیفیت با کودکان خود در ایام تعطیل به کار گیرند شامل موارد زیر است:
1. برنامهریزی دقیق
برنامهریزی پیشاپیش برای تعطیلات میتواند به والدین کمک کند تا زمانهای خاصی را به فعالیتهای خانوادگی اختصاص دهند. با مشخص کردن فعالیتهای مورد نظر و زمانبندی آنها، میتوان از بروز هرگونه تداخل کاری جلوگیری کرد.
2. فعالیتهای مشترک خانوادگی
انتخاب فعالیتهایی که برای همه اعضای خانواده جذاب باشد، میتواند زمان باکیفیتی را ایجاد کند. این فعالیتها میتوانند شامل بازیهای خانوادگی، ورزش، پیکنیک، گردش در طبیعت، یا بازدید از اماکن تفریحی و فرهنگی باشد.
3. تعامل و گفتگو
گذراندن زمان با کیفیت شامل گفتگو و تعامل مستقیم با کودکان است. شنیدن مشکلات و دغدغههای کودکان و به اشتراک گذاشتن تجربیات خود میتواند پیوند عاطفی بین والدین و کودکان را تقویت کند.
4. استفاده از تکنولوژی به صورت مثبت
استفاده از تکنولوژیهای مدرن مانند اپلیکیشنهای آموزشی و بازیهای تعاملی میتواند به والدین کمک کند تا حتی زمانی که در خانه کار میکنند، ارتباط کیفی با کودکان خود داشته باشند.
در زیر به برخی از موضوعات و سوالاتی که میتواند در این گفتگوها مطرح شود، اشاره شده است:
1. تعیین مرزهای مشخص بین کار و خانواده
والدین باید مرزهای مشخصی بین زمان کار و زمان خانواده تعیین کنند. وقتی که با کودکان هستند، باید تمام توجه خود را به آنها اختصاص دهند و از انجام فعالیتهای کاری خودداری کنند.
2. فعالیتهای هدفمند آموزشی و سرگرمکننده
والدین میتوانند فعالیتهایی را ترتیب دهند که هم آموزشی و هم سرگرمکننده باشد. این فعالیتها میتوانند شامل خواندن کتاب، حل پازل، کاردستی، یا بازدید از موزهها و کتابخانهها باشند.
3. تقسیم مسئولیتها
اگر هر دو والدین شاغل هستند، تقسیم مسئولیتها میتواند به آنها کمک کند تا هر دو بتوانند زمان باکیفیتی را با کودکان خود سپری کنند.
4. تشویق به خلاقیت
والدین میتوانند فرصتهایی برای خلاقیت کودکان ایجاد کنند. این فرصتها میتوانند شامل ساختن کاردستی، بازیهای تخیلی، یا نوشتن داستان باشند.
5. استفاده از زمانهای کوتاه به نحو احسن
حتی زمانهای کوتاه میتوانند به زمان باکیفیت تبدیل شوند. مثلا، والدین میتوانند از زمانهای کوتاهی مانند زمان صرف غذا یا قبل از خواب برای تعامل با کودکان استفاده کنند.
6. برگزاری جلسات خانوادگی
برگزاری جلسات خانوادگی میتواند به کودکان احساس ارزشمندی بدهد. در این جلسات، اعضای خانواده میتوانند برنامهریزیهای مشترک انجام دهند و درباره موضوعات مختلف صحبت کنند. با بهرهگیری از این راهکارها، والدین شاغل میتوانند تضمین کنند که حتی در میان مشغلههای کاری، زمان باکیفیت و مفیدی را با کودکان خود سپری کنند و به رشد عاطفی و روانی آنها کمک کنند.
کودکان نیز نظرات و احساسات خود را در مورد گذراندن وقت با والدین دارند و شنیدن آنها میتواند به والدین کمک کند تا بهتر برنامهریزی کنند و نیازهای عاطفی و اجتماعی فرزندان خود را درک کنند. صحبت کردن با کودکان در این مورد میتواند به شکلهای مختلفی انجام شود. در زیر به برخی از موضوعات و سوالاتی که میتواند در این گفتگوها مطرح شود، اشاره شده است:
1. احساسات و نظرات کودکان
پرسیدن از کودکان در مورد احساسات و نظراتشان در مورد وقتگذرانی با والدین میتواند دیدگاههای آنها را روشن کند. سوالاتی مانند:
- “دوست داری بیشتر چه کاری را با هم انجام دهیم؟”
- “کدام فعالیتها باعث میشوند که احساس خوشحالی کنی؟”
- “چه چیزی در وقتگذرانی با ما برایت مهم است؟”
2. اولویتها و علایق کودکان
شناخت علایق و اولویتهای کودکان به والدین کمک میکند تا فعالیتهایی را انتخاب کنند که برای آنها جذاب باشد. سوالاتی مانند:
- “کدام بازیها یا فعالیتها را بیشتر دوست داری؟”
- “چه چیزی دوست داری در تعطیلات بعدی انجام دهیم؟”
3. بازخورد کودکان
دریافت بازخورد از کودکان درباره فعالیتهای گذشته میتواند به بهبود برنامهریزی آینده کمک کند. سوالاتی مانند:
- “از تعطیلات قبلی چه چیزی را بیشتر دوست داشتی؟”
- “آیا چیزی هست که دوست داشتی بیشتر انجام دهیم؟”
4. پیشنهادات کودکان
درخواست از کودکان برای ارائه پیشنهادات میتواند به آنها احساس مشارکت و اهمیت دهد. سوالاتی مانند:
- “آیا ایده یا پیشنهادی برای فعالیتهای تعطیلات داری؟”
- “چه چیزی میتواند تعطیلات ما را بهتر کند؟”
5. تجربیات و خاطرات
گفتگو در مورد تجربیات و خاطرات گذشته میتواند به تقویت روابط و ایجاد احساسات مثبت کمک کند. سوالاتی مانند:
- “بهترین خاطرهای که از تعطیلات داریم چیست؟”
- “کدام لحظهها برایت به یادماندنی هستند؟”
6. نیازهای عاطفی و روانی کودکان
درک نیازهای عاطفی و روانی کودکان از اهمیت بالایی برخوردار است. والدین میتوانند سوالاتی مانند:
- “آیا چیزی هست که دوست داری با ما در میان بگذاری؟”
- “چطور میتوانیم کمک کنیم که احساس راحتی و خوشحالی کنی؟”
7. زمان اختصاصی
صحبت در مورد زمانهای اختصاصی برای هر کودک میتواند به بهبود روابط کمک کند. سوالاتی مانند:
- “دوست داری وقتی فقط من و تو با هم وقت میگذرانیم چه کاری انجام دهیم؟”
- “چه چیزی باعث میشود که احساس کنی زمان با من برایت خاص است؟”
این گفتگوها نه تنها به والدین کمک میکند تا برنامههای بهتری برای تعطیلات ترتیب دهند، بلکه به کودکان نیز احساس ارزشمندی و توجه میدهد. شنیدن نظرات و احساسات کودکان و توجه به آنها میتواند به تقویت پیوندهای خانوادگی و ایجاد خاطرات مثبت و ماندگار کمک کند.
ساختار حضور(والدین شاغل و کودکان)
قبلی
بعدی
این مقاله با نظریه محمد مهدی زمان وزیری روانشناس و کوچ تربیتی به بررس...
